महाराष्ट्राच्या राजकीय आणि गुन्हेगारी इतिहासातील अत्यंत संवेदनशील आणि बहुचर्चित अशा ‘पवनराजे निंबाळकर हत्या’ प्रकरणाचा अंतिम निकाल अवघ्या काही दिवसांवर आला आहे. हा खटला केवळ एका नेत्याच्या हत्येचा नाही, तर महाराष्ट्राच्या, विशेषतः उस्मानाबाद (आताचे धाराशिव) जिल्ह्याच्या राजकीय वर्चस्वाच्या लढाईचा आणि दोन कुटुंबांमधील संघर्षाचा एक रक्तरंजित अध्याय आहे.
पवनराजे निंबाळकर हे उस्मानाबाद (धाराशिव) जिल्ह्यातील शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाशी जोडलेले एक वजनदार आणि लोकप्रिय नेते होते. ते तेथील जिल्हा परिषदेचे माजी अध्यक्ष आणि उस्मानाबाद जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेचे माजी अध्यक्ष होते. सहकार क्षेत्रात आणि स्थानिक राजकारणात त्यांचा मोठा दबदबा होता. सर्वसामान्यांमध्ये मिसळणारा आणि आक्रमक नेता म्हणून त्यांची ओळख होती. या प्रकरणातील मुख्य आरोपी असलेले डॉ. पद्मसिंह पाटील हे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील अत्यंत ज्येष्ठ नेते, माजी मंत्री आणि माजी खासदार आहेत. नातेसंबंधांचा विचार केला तर पद्मसिंह पाटील आणि पवनराजे निंबाळकर हे एकमेकांचे चुलत भाऊ होते. एवढेच नव्हे तर, ते एकमेकांचे साडू देखील होते. सुरुवातीच्या काळात दोघे एकत्र काम करत होते. मात्र, उस्मानाबाद जिल्हा सहकारी बँक आणि तेथील साखर कारखान्यांवरील वर्चस्वावरून या दोन्ही भावांमध्ये तीव्र राजकीय आणि व्यावसायिक मतभेद सुरू झाले. पवनराजे यांनी पद्मसिंह पाटील यांच्या विरोधात भ्रष्टाचाराचे गंभीर आरोप करत न्यायालयीन लढा सुरू केला होता, ज्यामुळे त्यांच्यातील वैर टोकाला पोहोचले. ३ जून २००६ रोजी नवी मुंबईतील कळंबोली जवळील मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवेवर पवनराजे निंबाळकर यांच्या गाडीवर अज्ञात हल्लेखोरांनी बेछूट गोळीबार केला. या भीषण हल्ल्यात पवनराजे निंबाळकर आणि त्यांचे ड्रायव्हर समद काझी यांचा जागीच मृत्यू झाला. सुरुवातीला स्थानिक पोलिसांकडे असलेल्या या तपासामध्ये संथ गतीने काम होत असल्याचा आरोप झाला, त्यानंतर निंबाळकर यांच्या पत्नी आनंदीबाई निंबाळकर यांनी उच्च न्यायालयात धाव घेतली आणि हा तपास सीबीआयकडे सोपवण्यात आला. २००९ मध्ये सीबीआयने या प्रकरणात माजी मंत्री पद्मसिंह पाटील यांना मुख्य सुत्रधार मानून अटक केली. या कारवाईमुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात प्रचंड खळबळ उडाली होती.
हा निकाल महाराष्ट्राच्या राजकारणासाठी का महत्त्वाचा आहे?
पवनराजे निंबाळकर यांचे सुपुत्र ओमराजे निंबाळकर हे सध्या धाराशिवचे लोकप्रिय खासदार आहेत, तर पद्मसिंह पाटील यांचे सुपुत्र राणाजगजितसिंह पाटील हे भाजपचे आमदार आहेत. या निकालाचा थेट परिणाम या दोन्ही नेत्यांच्या राजकीय भविष्यावर आणि प्रतिष्ठेवर होणार आहे. तसेच महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘सहकार क्षेत्र’ (बँका, साखर कारखाने) हे सत्तेचे केंद्र राहिले आहे. या सहकारातील आर्थिक हितसंबंधांतून थेट हत्येपर्यंत मजल मारली जाऊ शकते, हे या प्रकरणाने दाखवून दिले. न्यायालयाचा निकाल अशा प्रकारच्या राजकीय गुन्हेगारीला रोखण्यासाठी एक मोठा वस्तूपाठ ठरू शकतो.
पवनराजे निंबाळकर यांच्या हत्येच्या निकालाकडे केवळ एक न्यायालयीन प्रक्रिया म्हणून पाहिले जाऊ शकत नाही. हा महाराष्ट्राच्या राजकीय संस्कृतीला, घराणेशाहीच्या संघर्षाला आणि गुन्हेगारीकरणाला कलाटणी देणारा निकाल ठरेल. तब्बल २० वर्षांनंतर या प्रकरणाचा अंतिम निकाल येत आहे. दोन दशकांपासून प्रलंबित असलेल्या या हाय-प्रोफाईल केसचा निकाल पीडित कुटुंबाला न्याय देतो का, की पुराव्यांच्या अभावी आरोपी सुटतात, यावर जनतेचा न्यायव्यवस्थेवरील विश्वास अवलंबून असेल.
About The Author
