व्यवसायाची सुरुवात अवघ्या १,२०० रुपयांच्या भांडवलातून करायची आणि पुढे जाऊन देशातील आघाडीची कंपनी उभी करायची, ही गोष्ट कोणालाही थक्क करून सोडेल अशीच आहे. ‘राजेश एक्सपोर्ट्स’ आणि त्यांचे अध्यक्ष राजेश मेहता यांचा आजवरचा प्रवास अशाच एका मोठ्या यशाची कहाणी म्हणून पाहिला गेला. मात्र, सध्या राजेश मेहता हे त्यांच्या यशासाठी नाही, तर भारतीय उद्योगविश्वाला हादरवून सोडणाऱ्या एका गंभीर आरोपामुळे चर्चेत आले आहेत. बाजार नियामक सेबी (SEBI) ने राजेश एक्सपोर्ट्स आणि राजेश मेहता यांच्याविरोधात एक अंतरिम आदेश जारी केला असून, त्यांच्यावर तब्बल १५.१५ लाख कोटी रुपयांचा महसूल फुगवून दाखवल्याचा (Revenue Manipulation) गंभीर संशय व्यक्त केला आहे.
१,२०० रुपयांत सुरू झालेला सुवर्ण प्रवास
२० जून १९६४ रोजी बंगळुरूमध्ये जन्मलेल्या राजेश मेहता यांनी लहान वयातच आपल्या वडिलांच्या दागिन्यांच्या व्यवसायात रस दाखवण्यास सुरुवात केली. १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, राजेश आणि त्यांचे भाऊ प्रशांत मेहता यांनी आपल्या मोठ्या भावाकडून अवघे १,२०० रुपये उधार घेऊन चांदीच्या दागिन्यांचा व्यवसाय सुरू केला. त्या काळात भारतातील दागिन्यांचा बाजार बहुतांश प्रमाणात असंघटित होता. पण मेहता बंधूंनी आपल्या चिकाटीच्या जोरावर दक्षिण भारतात आणि नंतर गुजरात व मुंबईसारख्या मोठ्या बाजारपेठांमध्ये आपले नेटवर्क मजबूत केले.
राजेश एक्सपोर्ट्सची जागतिक भरारी
१. १९९५ चा आयपीओ: १९९५ मध्ये राजेश एक्सपोर्ट्सने शेअर बाजारात प्रवेश केला आणि आयपीओ (IPO) द्वारे १० कोटी रुपये उभारले.
२. स्वित्झर्लंडमधील मोठी खरेदी: २०१५ मध्ये या कंपनीने जागतिक स्तरावर एक मोठी झेप घेतली. त्यांनी स्वित्झर्लंडमधील प्रसिद्ध सोन्याची रिफायनरी ‘व्हॅलकांबी’ (Valcambi) तब्बल ४०० दशलक्ष डॉलर्सना विकत घेतली.
३. कंपनीचा असा दावा आहे की, ती जगभरातील सुमारे ३५% सोन्यावर प्रक्रिया करते.
सेबीचे धक्कादायक आरोप काय आहेत?
सेबीने (SEBI) आर्थिक वर्ष २०२१ ते २०२५ या कालावधीत कंपनीच्या व्यवहारांची प्राथमिक चौकशी केली.
९९.८% महसूल फुगवल्याचा संशय: या ४ ते ५ वर्षांच्या काळात कंपनीने तब्बल १५.१५ लाख कोटी रुपयांचे उत्पन्न दाखवले. मात्र, सेबीच्या मते यातील सुमारे ९९.८ टक्के महसूल हा केवळ कागदावर फुगवून दाखवण्यात आला आहे.
बनावट व्यवहारांचा संशय: तपासादरम्यान अहमदाबादमधील एका छोट्या ब्रोकिंग कंपनीचे नाव समोर आले आहे. या कंपनीसोबत हजारो कोटींचे व्यवहार दाखवले गेले, पण GST नोंदींमध्ये त्याचा कोणताही पुरावा आढळला नाही; तसेच त्या ब्रोकिंग कंपनीनेही असे व्यवहार झाल्याचे नाकारले आहे.
LIC आणि सामान्य गुंतवणूकदारांना मोठा फटका
सेबीने ही कारवाई करताच राजेश एक्सपोर्ट्सच्या शेअर्सना ५ टक्क्यांचे लोअर सर्किट लागले. या पडझडीचा सर्वात मोठा फटका देशातील सर्वात मोठी विमा कंपनी LIC (Life Insurance Corporation of India) ला बसला आहे. कारण, राजेश एक्सपोर्ट्समध्ये LIC ची सुमारे १०.८० टक्के हिस्सेदारी आहे. साहजिकच यामुळे सामान्य गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.
राजेश एक्सपोर्ट्स आणि राजेश मेहता यांनी सेबीचे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. सध्या सेबीने अंतरिम आदेश जारी करून राजेश मेहता यांना बाजारात कोणत्याही प्रकारची सिक्युरिटीज खरेदी-विक्री किंवा व्यवहार करण्यास मनाई केली आहे. याशिवाय, कंपनीच्या खात्यांचे आणि व्यवहारांचे फॉरेन्सिक ऑडिट (Forensic Audit) करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. अवघ्या १,२०० रुपयांपासून सुरू होऊन जागतिक पातळीवर सुवर्ण साम्राज्य निर्माण करणारे राजेश मेहता आता त्यांच्या आयुष्यातील सर्वात मोठ्या चौकशीला सामोरे जात आहेत. सेबीच्या अंतिम तपासानंतरच या कथित घोटाळ्याचे पूर्ण सत्य देशासमोर येईल.
About The Author
