भारतीय स्टार्टअप्सवरील वाद आणि Zepto CEO ची स्पष्ट प्रतिक्रिया

“भारतीय स्टार्टअप्स म्हणजे काय? फक्त अ‍ॅप्स? फक्त जलद डिलिव्हरी?”
केंद्रीय वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल यांच्या या प्रश्नांमुळे भारतीय स्टार्टअप्सच्या अस्तित्वावरच प्रश्नचिन्ह उभं राहिलं. पण याच प्रश्नांना Zepto चे CEO आदित पलिचा यांनी शांतपणे, पण ठामपणे उत्तर दिलं — आकड्यांमध्ये!

“एका नवोदित स्टार्टअपने अवघ्या ३.५ वर्षांत १.५ लाख लोकांना रोजगार दिला, सरकारला दरवर्षी ₹१,००० कोटींचा कर भरला आणि भारतात अब्जावधींची परकीय गुंतवणूक आणली… तरीही त्याला फक्त ‘फूड डिलिव्हरी अ‍ॅप’ म्हणायचं का?”

त्यांच्या एका पोस्टने स्टार्टअप वर्तुळात नवा संवाद सुरू केला आहे. केवळ अ‍ॅप तयार करणाऱ्या कंपन्या नव्हे, तर अर्थव्यवस्थेला चालना देणाऱ्या नवउद्योजकांना ओळख देण्याची वेळ आली आहे का?

पीयूष गोयल यांचे वक्तव्य आणि भारतीय स्टार्टअप्सवर उठलेले प्रश्न

नवी दिल्लीमध्ये नुकत्याच पार पडलेल्या Startup Mahakumbh 2025 या कार्यक्रमात बोलताना केंद्रीय वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल यांनी भारतातील स्टार्टअप्सच्या दिशेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. त्यांनी म्हटले:

“आज भारतातील अनेक स्टार्टअप्स फक्त फूड डिलिव्हरी आणि जलद लॉजिस्टिक्सवर केंद्रित आहेत. बेरोजगार तरुणांना स्वस्तात काम करून घेण्याचे माध्यम म्हणून वापरले जात आहे. आपण खरोखर ‘डिलिव्हरी बॉय-गर्ल्स’ बनण्यावर समाधानी आहोत का?”

या वक्तव्यानंतर देशातील अनेक उद्योजक, स्टार्टअप संस्थापक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया व्यक्त करत सरकारच्या या दृष्टिकोनावर टीका केली.

Zepto चे सीईओ आदित पलिचा यांचे प्रत्युत्तर

या सर्व पार्श्वभूमीवर Zepto चे सह-संस्थापक आणि CEO आदित पलिचा यांनी ट्विटरवर (X) एक सविस्तर पोस्ट लिहून सरकारकडून भारतीय स्टार्टअप्सकडे पाहण्याच्या दृष्टीकोनावर प्रश्न उपस्थित केला. त्यांनी आपल्या पोस्टमध्ये Zepto च्या यशस्वी वाटचालीचा उल्लेख करत म्हटले:

“Zepto या कंपनीमुळे १.५ लाख लोकांना रोजगार मिळाला आहे. दरवर्षी ₹१,००० कोटींपेक्षा जास्त कर शासनाला भरला जातो. याशिवाय, भारतात एक अब्ज डॉलर्सपेक्षा अधिक परकीय गुंतवणूक (FDI) देखील या कंपनीने आकर्षित केली आहे. हे जर नावीन्यपूर्ण भारतीय स्टार्टअपचे उदाहरण नसेल, तर अजून काय असू शकते?”

“भारताकडे स्वतःचे मोठे AI मॉडेल का नाही?”

पलिचा यांनी एक अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा उपस्थित केला – भारतातील AI (Artificial Intelligence) मध्ये आपण मागे का आहोत?

“आजच्या घडीला भारताकडे स्वतःचे एकही Large-scale Foundational AI Model नाही. कारण आपल्याकडे Google, Amazon, Facebook किंवा Alibaba सारख्या मोठ्या कंझ्युमर इंटरनेट कंपन्या नाहीत. ह्या कंपन्यांकडे डेटा, प्रतिभा आणि भांडवल असल्याने त्यांनी AI मध्ये जगाला दिशा दिली.”

त्यांच्या मते, इंटरनेट कंपन्यांचे यश हे केवळ ‘फूड डिलिव्हरी’ इतक्यावर मर्यादित नसते, तर त्यातूनच मोठे संशोधन आणि नवे उद्योग जन्म घेतात.

Zepto अजून मोठी कंपनी नाही… पण प्रयत्न सुरू आहेत

Zepto चे सीईओ स्वतः मान्य करतात की Zepto अजून एक ‘महान इंटरनेट कंपनी’ झालेली नाही. पण, “मी माझ्या आयुष्यातील पुढची अनेक दशके हीच दिशा बदलण्यासाठी समर्पित करणार आहे. भारताकडे टॅलेंट आहे, भांडवल आहे – आता गरज आहे ती केवळ अंमलबजावणी (Execution) ची.”

भारतीय स्टार्टअप्सकडे ‘सेकंड-ग्रेड’ दृष्टिकोन?

पलिचा यांच्या मतानुसार, भारतात आजही स्टार्टअप्सकडे फारसा गांभीर्याने पाहिले जात नाही. बहुतेक वेळा यांच्यावर टीका होते की ते ‘फक्त अ‍ॅप्स बनवतात’. पण प्रत्यक्षात यामध्ये हजारो लोकांचे दैनंदिन जीवन बदलत असते.

त्यांनी स्पष्टपणे म्हटले:

“सरकार, गुंतवणूकदार, आणि देशांतर्गत भांडवल धारकांनी भारतीय स्टार्टअप्सना पाठींबा आणि सहकार्य द्यायला हवे. त्यांना खाली खेचण्याचा प्रयत्न न करता, मोठे होण्यासाठी संधी द्यायला हवी.”

Zepto: आकड्यांमधून यश

घटक	आकडेवारी
स्थापनेचा कालावधी	३.५ वर्षे
रोजगारनिर्मिती	१,५०,०००+
कर भरणा	₹१,००० कोटी+ दरवर्षी
परकीय गुंतवणूक (FDI)	$१ अब्ज पेक्षा जास्त
पुरवठा साखळीतील गुंतवणूक	शेकडो कोटी

भारतीय स्टार्टअप्स म्हणजे फक्त डिलिव्हरी नाही, ती आर्थिक क्रांती आहे!

भारतातील स्टार्टअप्स केवळ डिलिव्हरी अ‍ॅप्स नाहीत, तर ते रोजगारनिर्मिती, उद्योगशृंखलेतील सुधारणा, आणि अर्थव्यवस्थेतील सक्रीय भाग आहेत. Zepto चा प्रवास हे त्याचे स्पष्ट उदाहरण आहे. सरकारने जर ‘Innovation’ ला प्रोत्साहन दिले, तर भारतही लवकरच जगातील अग्रगण्य AI आणि टेक्नॉलॉजी राष्ट्रांमध्ये स्थान मिळवू शकेल.

तुम्हाला काय वाटतं?

भारताला स्वतःचं AI मॉडेल असावं का? स्टार्टअप्स डिलिव्हरी अ‍ॅप्सपुरतेच मर्यादित आहेत का? तुमचं मत खाली कॉमेंटमध्ये नक्की शेअर करा!