सिंधुदुर्गातील चार शिवकालीन किल्ल्यांसाठी मुंबई विद्यापीठात विशेष अध्यासन केंद्र — अभ्यास, रोजगार आणि प्रेरणेची नवी दिशा!
सिंधुदुर्ग जिल्ह्याच्या समुद्र किनाऱ्यावर उभे असलेले पद्मदुर्ग, राजकोट आणि सर्जेकोट हे किल्ले आणि अरबी समुद्रात बांधला गेलेला सिंधुदुर्ग किल्ला हे केवळ ऐतिहासिक वास्तू नसून छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या दूरदृष्टी, आरमार व्यवस्थापन, आणि सागरी संरक्षण व्यवस्थेचे अद्वितीय उदाहरणं आहेत. परंतु हे सर्व किल्ले अजूनही पुरेशा प्रमाणात जनतेसमोर अभ्यासात्मक स्वरूपात आलेले नाहीत. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या सांस्कृतिक कार्य विभागाने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. मुंबई विद्यापीठात या चार किल्ल्यांच्या अभ्यासासाठी स्वतंत्र अध्यासन केंद्र स्थापन करण्यात येणार असून त्यासाठी ५० लाखांचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे, अशी घोषणा सांस्कृतिक कार्य मंत्री अॅड. आशिष शेलार यांनी केली.
या अध्यासन केंद्राची गरज का भासली?
• अनेक ऐतिहासिक किल्ल्यांवर पर्यटक भेट देतात, परंतु त्यामागचा इतिहास, स्थापत्यशास्त्र, संरक्षण योजना आणि सामाजिक घडामोडी यांचा अभ्यास कमी प्रमाणात होतो.
• सिंधुदुर्ग किल्ला हा छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वतः समुद्रात उभारलेला एकमेव किल्ला आहे. त्याच्या स्थापनेसंदर्भातील अनेक दस्तऐवज उपलब्ध आहेत, जे अभ्यासासाठी महत्त्वाचे ठरतात.
• पद्मदुर्ग हा सिद्धी जौहरच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर बांधलेला किल्ला असून त्याचं स्थान आणि उद्देश वेगळा होता.
• राजकोट व सर्जेकोट हे देखील संरक्षणात्मक दृष्टिकोनातून उभारले गेलेले किल्ले असून त्याचा अभ्यास होणे अत्यावश्यक आहे.
या योजनेचा युवकांना आणि अभ्यासकांना होणारा थेट फायदा
स्थानिक नागरिकांना आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्याला होणारे फायदे
मुंबई विद्यापीठात सुरू होणारे हे अध्यासन केंद्र म्हणजे केवळ इतिहासाचा अभ्यास करणारे ठिकाण नव्हे, तर शिवचरित्राच्या तेजस्वी उजेडात आजचा युवक घडवण्याची संधी आहे. ही योजना केवळ अभ्यासापुरती मर्यादित न राहता शैक्षणिक प्रगती, सांस्कृतिक जतन, पर्यटन विकास आणि रोजगारनिर्मिती यांसारख्या अनेक दृष्टीकोनातून महाराष्ट्राला नवी दिशा देणारी ठरणार आहे. आपल्या इतिहासाचा अभिमान बाळगणाऱ्या प्रत्येक मराठी माणसाने या संधीचा लाभ घ्यावा, आपले पूर्वज, आपली संस्कृती आणि आपला वारसा याचा अभिमानाने अभ्यास करावा — कारण इतिहास जाणणारी पिढीच भविष्य घडवू शकते.
उत्तर प्रदेशातील औरैया जिल्ह्यात एक धक्कादायक आणि तितकाच फिल्मी प्रकार समोर आला आहे. लग्नापासून सुटका…
आपण दरमहा वीज बिल भरतो, पण त्यातील प्रत्येक आकड्याचा अर्थ आपल्याला माहित असतो का? वीज…
२०२६ जसं चालू झालं, तसं एकूणच देशाच्या राजकारणाच्या दृष्टीने रोमांचक लढत घेऊन आलं. मुंबई महानगरपालिका…
आज जगातील सर्वच बलाढ्य देश आपल्या सोन्याच्या साठ्यात वाढ करण्यासाठी धडपडत असल्याचे चित्र आहे. आर्थिक…
मणिपूर, भारताच्या प्रसिद्ध सेव्हन सिस्टर्स पैकी एक भौगोलिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या प्रगत राज्य. जिथे एकेकाळी निसर्गाचे…
"वन विभाग आम्हाला अतिक्रमणदार म्हणतो. पण आम्ही आदिवासी मूळनिवासी आहोत. आमची जमीन, शेती, देव-धर्म सगळं…