मुलं ऑनलाईन सुरक्षित रहावीत यासाठी पालकांनी काय करायला हवं?

आजकाल मुलांचा इंटरनेटशी संपर्क दिवसेंदिवस वाढत चाललाय. शिक्षण, करमणूक, आणि मित्रांशी गप्पा मारण्यासाठी ते ऑनलाइन असतात. पण या डिजिटल जगात अनेक धोकेही आहेत. पालक म्हणून तुमचं कर्तव्य आहे की तुम्ही मुलांना सुरक्षित डिजिटल वातावरण द्यावं. तर, मुलांच्या ऑनलाइन सुरक्षिततेसाठी तुम्ही नक्की काय करू शकता? चला, याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.

मुलांशी संवाद साधा
सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे मुलांशी मोकळेपणाने बोला. इंटरनेटचा वापर करताना काय करावं आणि काय टाळावं हे त्यांना समजावून सांगा. त्यांना ऑनलाइन धोके, फसवणूक, आणि गोपनीयतेचे महत्त्व समजून घ्या. कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीशी ऑनलाइन मैत्री करू नये याबाबत पालकांनी मुलांसोबत विश्वासाने चर्चा केली पाहिजे. कोणत्याही लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी विचार करण्याबाबत मुलांना शिक्षण दिलं गेलं पाहिजे. कोणत्याही संशयास्पद गोष्टी दिसल्यास पालकांना सांगणं गरजेचं आहे हे मुलांना मनोमन पटल्यास अनेक सायबर गुन्हा घडण्यापासून रोखता येऊ शकतात. कारण आजकाल जास्ततर सायबर गुन्हे करणारे गुन्हेगार लहान मुलांना टार्गेट करीत असतात.

पालक नियंत्रण साधनांचा (Parental Controls) वापर करा
आजकाल बरेच स्मार्टफोन, लॅपटॉप, आणि टॅब्लेट्समध्ये पालक नियंत्रण पर्याय उपलब्ध आहेत. याचा उपयोग करून तुम्ही मुलांच्या इंटरनेट वापरावर नियंत्रण ठेवू शकता. Google Family Link, Microsoft Family Safety सारखी अॅप्स वापरा. मुलांच्या स्क्रीन टाइमवर मर्यादा ठेवा. त्यांच्या ब्राउझिंग इतिहासावर लक्ष ठेवा.

मुलांच्या सोशल मीडिया वापरावर लक्ष ठेवा
मुलं फेसबुक, इन्स्टाग्राम, स्नॅपचॅट, आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सक्रिय असतात. पण सोशल मीडियावर अनेक धोके असतात, जसे की सायबर बुलींग, खोट्या ओळखीच्या खात्यांमार्फत फसवणूक इत्यादी. मुलांकडून कोणत्या अॅप्सचा वापर केला जातोय याकडे लक्ष द्या पालकांचे लक्ष हवे. तसेच त्यांच्या मित्र यादीत कोण आहेत, याची माहिती घ्या. कोणती पोस्ट सार्वजनिक करायची आणि कोणती नाही, हे त्यांना समजावून सांगा.

सुरक्षित संकेतशब्द आणि गोपनीयता सेटिंग्ज वापरा
मुलांना मजबूत पासवर्ड तयार करण्याची सवय लावा. अनेकदा मुलं सोपे पासवर्ड ठेवतात, जे सहज गेस करता येतात. पालकांनो तुम्ही जर मुलांना काही महत्त्वाची खाती हाताळायला देत असाल तर त्यांना संमिश्र (Alphanumeric) पासवर्ड वापरण्यास सांगा.मल्टी-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (2FA) सुरू करा तसेच कोणत्याही वेबसाइटवर वैयक्तिक माहिती शेअर करू नये याबाबत मुलांशी संवाद साधा.

ऑनलाइन गेमिंग आणि अॅप्सवर नियंत्रण ठेवा
मुलांना ऑनलाईन गेम खेळायला आवडतं, पण काही गेम्समध्ये अनोळखी लोकांशी संवाद होतो, ज्यामुळे फसवणुकीचा धोका वाढतो. मुलं कोणते गेम खेळतात, याकडे पालाकंचे लक्ष असले पाहिजे. गेमिंग प्लॅटफॉर्मवरील संवाद नियंत्रित करण्यासाठी सेटिंग्ज करणे आवश्यक आहे. कोणत्याही लिंकवर क्लिक करण्याआधी विचार करण्याची सवय लावा पालकांनी मुलांना लावली पाहिजे.

फिशिंग आणि ऑनलाइन फसवणुकीपासून सावधगिरी
आजकाल फिशिंग हल्ले वाढत चालले आहेत, ज्यामध्ये मुलांना ई-मेल किंवा मेसेजद्वारे आकर्षक ऑफर्स दाखवून त्यांची वैयक्तिक माहिती घेतली जाते. पालकांनी आपल्या मुलांना कोणत्याही अनोळखी ई-मेलवरील लिंक क्लिक करण्याआधी विचारण्याबाबत जागृत केले पाहिजे. बँकिंग किंवा आर्थिक व्यवहार करताना सतर्कता घेण्याबाबात शिक्षण दिले पाहिजे तसेच कोणतीही माहिती शेअर करण्याआधी चर्चा करण्याबाबत पालकांनी आपल्या मुलांशी संवाद केला पाहिजे.

मुलांसाठी सकारात्मक डिजिटल संस्कृती निर्माण करा
मुलांना ऑनलाइन जबाबदारीने वागायला शिकवा. इंटरनेटचा वापर हा फक्त करमणुकीसाठीच नाही, तर ज्ञान मिळवण्यासाठी देखील करता येतो.
• त्यांना ई-लर्निंग आणि शैक्षणिक वेबसाइट्सचा उपयोग करायला शिकवा.
• सकारात्मक आणि उपयुक्त कंटेंट पाहण्यासाठी प्रोत्साहन द्या.
• योग्य डिजिटल शिष्टाचार शिकवा.

तुमचं अंतिम उद्दिष्ट काय असावं?
तुमच्या मुलांना सुरक्षित डिजिटल वातावरण देणं हे तुमचं कर्तव्य आहे. मुलांच्या ऑनलाइन सुरक्षिततेबाबत सजग राहा, त्यांच्याशी सतत संवाद ठेवा आणि योग्य तंत्रज्ञानाचा वापर करून त्यांचं रक्षण करा.यामुळे ते इंटरनेटचा जबाबदारीने आणि सुरक्षितपणे वापर करू शकतील.पालक म्हणून, तुम्ही कोणते उपाय यशस्वीपणे अमलात आणले आहेत? तुमचे अनुभव आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की कळवा!