राज्यात हिवाळा सुरू होताच तापमानात झालेली घसरण स्पष्टपणे जाणवत आहे आणि त्याचा परिणाम नागरिकांच्या जीवनशैलीवरही दिसू लागला आहे. थंडी वाढली की अनेकांकडून एकच सल्ला ऐकू येतो — “दारू प्या, शरीर गरम राहील.” अनेक वर्षांपासून रूढ झालेला हा समज अजूनही अनेकांना पटतो, मात्र हा उपाय खरंच प्रभावी आहे का, याबाबत आता चर्चेला वाव मिळाला आहे. पुण्यातील सुप्रसिद्ध डॉक्टर अविनाश भोंडवे यांनी या प्रचलित समजाला वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून उत्तर देत तो चुकीचा असल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यांच्या मते, शरीर गरम ठेवण्यासाठी मद्यपान करणे हा केवळ गैरसमज असून हिवाळ्यात आरोग्याच्या दृष्टीने हा उपाय अधिक धोकादायक ठरू शकतो.
डॉक्टर भोंडवे यांनी सांगितले की दारू शरीरातील रक्तवाहिन्यांवर थेट परिणाम करते. मद्य सेवनानंतर रक्तवाहिन्या अचानक प्रसरण पावतात आणि त्यामुळे शरीरात गर्मी जाणवल्यासारखे वाटते. ही उष्णता प्रत्यक्षात शरीरात निर्माण होत नाही, तर शरीरातील उष्णता बाहेर जाण्यास अधिक मार्ग मिळतो. त्यामुळे काही वेळानंतर शरीराचे तापमान आणखी खाली जाण्याची शक्यता वाढते. म्हणजेच, सुरुवातीला जरी उब मिळाल्यासारखे वाटले तरी नंतर शरीर अधिक थंड पडते, जे विशेषतः हृदयविकार, रक्तदाब किंवा मधुमेह असलेल्या व्यक्तींसाठी धोकादायक ठरू शकते.
काही देशांमध्ये विशेषतः युरोपातील थंड प्रदेशांमध्ये ब्रँडी किंवा रम त्वचेवर चोळण्याची प्रथा आहे, मात्र डॉक्टरांच्या मते तेथील तापमान शून्याखाली जात असल्यामुळे हा उपाय तात्पुरता शरीरावरील थंडीपासून संरक्षण देतो. भारतातील, विशेषतः महाराष्ट्रातील हवामान तुलनेने सौम्य असल्याने असा उपाय येथे गरजेचा नाही. तरीही लोक थंडीचा बहाणा करत मद्यपानाला प्रोत्साहन देतात आणि त्यातून हा चुकीचा समज अधिक पसरतो.
डॉक्टरांच्या मते थंडीपासून बचाव करण्यासाठी वैज्ञानिक व नैसर्गिक उपाय अधिक परिणामकारक ठरतात. उबदार कपडे, लोकरीचे मोजे, टोपी आणि स्वेटर वापरणे, गरम पेये पिणे, सूप, काढा, गरम पाणी किंवा सत्वयुक्त आहार घेणे यामुळे शरीर नैसर्गिक पद्धतीने उबदार राहते. थंडीमध्ये पाण्याचे सेवन कमी होते त्यामुळे शरीरात निर्जलीकरण होण्याचा धोका वाढतो, म्हणून पाणी पिण्याचाही सल्ला त्यांनी दिला आहे. याशिवाय नियमित व्यायाम, चालणे आणि सूर्यप्रकाशामध्ये वेळ घालवणे यामुळेही शरीराचे तापमान संतुलित राहू शकते.
वरील सर्व निरीक्षणांच्या आधारे डॉक्टर भोंडवे यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की “दारू प्यायल्याने थंडीपासून बचाव होतो” हा केवळ गैरसमज असून त्याला कोणताही वैज्ञानिक आधार नाही. थंडीमध्ये शरीर गरम ठेवण्यासाठी योग्य आहार, शारीरिक हालचाल आणि उबदार कपडे हेच प्रभावी उपाय आहेत. त्यामुळे थंडीचा हवाला देऊन मद्यपान करणे आरोग्यासाठी घातक ठरू शकते, तसेच हा समज आता मोडून काढण्याची वेळ आली आहे.
About The Author
